Armenian genocide

O broni

Ludobójstwo Ormian było systematycznym zniszczeniem narodu ormiańskiego i jego tożsamości w Imperium Osmańskim podczas I wojny światowej. Działania te, prowadzone przez rządzący Komitet Jedności i Postępu (CUP), realizowano przede wszystkim poprzez masowe mordy około jednego miliona Ormian podczas marszów śmierci na Pustynię Syryjską oraz przymusową islamizację innych osób, głównie kobiet i dzieci.

Historia i rodowód

Rok powstania: podczas I wojny światowej
Kontekst: Przed I wojną światową Ormianie zajmowali w społeczeństwie osmańskim pozycję częściowo chronioną, lecz podporządkowaną; masowe masakry Ormian miały miejsce w latach 90. XIX wieku oraz w 1909 roku. Seria klęsk militarnych i strat terytorialnych Imperium Osmańskiego, zwłaszcza podczas wojen bałkańskich 1912–1913, wywołała wśród przywódców CUP obawy, że Ormianie będą dążyć do niepodległości. Podczas inwazji na terytoria rosyjskie i perskie w 1914 roku osmańskie formacje paramilitarne dokonywały masakr lokalnych Ormian, a przywódcy osmańscy uznali odosobnione przypadki oporu ormiańskiego za dowód powszechnej rebelii i zdecydowali o trwałym udaremnieniu możliwości autonomii lub niepodległości Ormian.

Wyróżniki

• 24 kwietnia 1915 roku władze osmańskie aresztowały i deportowały setki ormiańskich intelektualistów i liderów z Konstantynopola.
• Na rozkaz Talaata Paszy w latach 1915–1916 szacunkowo 800 000 do 1,2 mln Ormian wysłano na marsze śmierci na Pustynię Syryjską.
• Deportowani, pędzeni przez eskorty paramilitarne, byli pozbawiani żywności i wody oraz poddawani rabunkom, gwałtom i masakrom; ocalali byli rozpraszani do obozów koncentracyjnych.
• W 1916 roku zarządzono kolejną falę masakr; do końca roku przy życiu pozostawało około 200 000 deportowanych.
• Około 100 000 do 200 000 ormiańskich kobiet i dzieci przymusowo nawrócono na islam i włączono do muzułmańskich gospodarstw domowych; masakry i czystki etniczne ocalałych Ormian trwały także podczas tureckiej wojny o niepodległość po I wojnie światowej, prowadzone przez tureckich nacjonalistów.

Ciekawostki

• Określane jako „szczyt wyobrażalnych okropności” przed II wojną światową, ludobójstwo zniszczyło ponad dwa tysiące lat ormiańskiej cywilizacji we wschodniej Anatolii.
• Wraz z ludobójstwami chrześcijan asyryjskich/syryjskich oraz greckich prawosławnych umożliwiło powstanie etnonacjonalistycznego państwa tureckiego, Republiki Turcji.
• Rząd Turcji utrzymuje, że deportacja Ormian była działaniem legalnym i nie może być opisywana jako ludobójstwo; według stanu na 2025 rok 34 państwa uznały ludobójstwo, zgodnie z konsensusem akademickim.